Płyta aluminiowa precyzyjna EN AW-5083 (PA13)

Płyty precyzyjne EN AW-5083 są produkowane metodą odlewania ciągłego (DC casting), a następnie frezowane obustronnie na gotowy wymiar grubości. W odróżnieniu od blach walcowanych (H111/H321), płyty lane nie posiadają naprężeń wewnętrznych wynikających z procesu walcowania – co przekłada się na wyjątkową stabilność kształtu podczas i po obróbce CNC. Odkształcenia po frezowaniu są minimalne, co jest kluczowe w zastosowaniach wymagających ciasnych tolerancji płaskości.

Skład chemiczny pozostaje identyczny ze stopem EN AW-5083 (AlMg4,5Mn0,7 wg EN 573-3). Właściwości mechaniczne są jednak nieco niższe niż w blasze walcowanej w stanie H111 – odlew nie korzysta z umocnienia przez zgniot (brak pracy plastycznej na zimno). Wartości Rm i Rp0,2 podane w karcie są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od producenta płyt. Przy wymaganiach certyfikacyjnych należy żądać atestu producenta  (EN 10204 3.1).

Powierzchnie frezowane charakteryzują się jednolitą chropowatością Ra ≤ 1,6 μm (grubości do 15 mm) lub Ra ≤ 3,2 μm (grubości 20–100 mm), gotowe do anodowania lub bezpośredniego montażu. Tolerancja grubości ±0,10 mm eliminuje konieczność dodatkowej obróbki wyrównawczej.

Norma bazowa: EN 573-3. Dominujący pierwiastek stopowy: Mg 4,0–4,9% – odpowiada za wytrzymałość i odporność korozyjną. Skład odlewu identyczny z blachą walcowaną – różnice dotyczą wyłącznie struktury materiału (brak tekstury walcowania, drobnoziarnista mikrostruktura odlewu).

* Wartości orientacyjne wg EN 1706 i danych producenta. Brak jednolitej normy EN dla odlewanych płyt precyzyjnych 5083. Wartości niższe niż dla blachy walcowanej H111 (brak umocnienia przez zgniot). Przy wymaganiach certyfikacyjnych żądać atestu EN 10204 3.1 od producenta.

Wartości typowe dla ogólnodostępnych płyt lanych frezowanych. Konkretne tolerancje zależą od producenta – weryfikować w atestach materiałowych.

Objaśnienie skali:

1 – brak możliwości / brak przydatności technologicznej

2 – ograniczone zastosowanie, wymaga ściśle kontrolowanych środków ostrożności

3 – średnia przydatność (standardowe trudności obróbcze)

4 – dobra charakterystyka (zalecane do większości zastosowań)

5 – charakterystyka wybitna (materiał optymalizowany pod dany proces)

⚠  Dane mechaniczne – brak normy odlewniczej dla 5083

Nie istnieje jednolita norma EN dla odlewanych płyt precyzyjnych ze stopu 5083. Podane wartości Rm, Rp0,2 i twardości są orientacyjne – zaczerpnięte z EN 1706 (ogólna norma odlewów Al) oraz specyfikacji rynkowych. Przy zastosowaniach wymagających certyfikacji (np. przemysł morski wg DNV, GL, LR) należy bezwzględnie żądać atestu materiałowego EN 10204 3.1 z konkretnymi wynikami badań.

⚠  Skrawalność – tendencja do przyklejania

Ocena skrawalności 3/5. Odlew 5083 jest miękki i ciągliwy – skłonny do narostów na krawędzi tnącej (BUE). Wymagane: ostre narzędzia VHM (węglik spiekany) z dużymi kątami natarcia (γ > 10°), chłodziwo emulsyjne lub alkoholowe, prędkości skrawania vc = 200–500 m/min dla frezowania. Unikać tępych narzędzi – ryzyko wyciągania materiału zamiast cięcia.

⚠  Brak hartowności cieplnej

Stop serii 5xxx NIE jest hartowny cieplnie (non-heat-treatable). Podgrzewanie powyżej 180°C prowadzi do utraty właściwości mechanicznych. Temperatura pracy ciągła: max 180°C. Powyżej tej temperatury możliwa jest relaksacja naprężeń resztkowych i korozja naprężeniowa (SCC) w środowisku chlorkowym.

⚠  Korozja naprężeniowa (SCC) przy podwyższonej temperaturze

W środowiskach z chlorkami i dodatkowo  temperaturach powyżej 65°C (np. zbiorniki morskie podgrzewane) stop 5083 w stanie F może wykazywać podatność na SCC przy długotrwałym obciążeniu. Dla takich zastosowań zalecany jest stan H116 lub H321 (wg ASTM) – do weryfikacji z dostawcą.

⚠  Gięcie – ograniczenia płyt grubych

Płyty 5083 precyzyjne  nie są przeznaczone do gięcia na zimno. Jakiekolwiek próby gięcia bez uprzedniego wyżarzenia (345–415°C, czas zależny od grubości) grożą pęknięciami wewnątrz materiału, które mogą nie być widoczne na powierzchni.