EN AW-6082 (AlSi1MgMn) to stop aluminium z serii 6000, w którym główne składniki stopowe – krzem (0,7–1,3%) i magnez (0,6–1,2%) – tworzą fazę umacniającą Mg₂Si. Mangan (0,4–1,0%) dodatkowo poprawia odporność na korozję i drobnoziarnistość struktury. Brak miedzi w składzie jest kluczową zaletą w porównaniu ze stopami serii 2xxx: stop nie ulega korozji galwanicznej kontaktowej i jest dopuszczony do kontaktu z żywnością zgodnie z EN 602.
Oznaczenie T6 wskazuje na materiał przesycony i sztucznie starzony (peak-aged): po hartowaniu w wodzie i starzeniu w ~175°C przez 8–12 h wydziela się faza β’ (Mg₂Si), która blokuje dyslokacje i podnosi wytrzymałość. T651 oznacza dodatkowo odprężenie przez kontrolowane rozciąganie o 1–3% po hartowaniu – eliminuje naprężenia szczątkowe, co przekłada się na doskonałą stabilność wymiarową podczas obróbki CNC. Cienkie blachy (do 6 mm) dostarczane są często w stanie T6 (bez formalnego odprężania), grubsze płyty – w T651.
Spawalność 4/5 to jedna z najważniejszych zalet 6082 w porównaniu z innymi wysokowytrzymałymi stopami aluminium. Stop spawalny MIG i TIG – zalecany drut wypełniający ER4043 (mniejszy skurcz i ryzyko pęknięć) lub ER5356 (wyższa wytrzymałość spoiny). Należy jednak uwzględnić, że strefa wpływu ciepła (HAZ – heat-affected zone) ulega przestarzeniu: Rm w HAZ spada do ~60–70% wartości materiału rodzimego. Dla zastosowań konstrukcyjnych konieczne jest uwzględnienie tej redukcji w obliczeniach.
Skrawalność 4/5 – stop dobrze sprawuje się w obróbce CNC, choć wióry są nieco dłuższe niż w 2017A. Dla uzyskania najlepszej jakości powierzchni zalecane są narzędzia z powłoką TiN/TiAlN, chłodziwo emulsyjne i prędkości skrawania 300–600 m/min dla frezowania, 200–400 m/min dla toczenia.
Dodatkowe limity wg EN 573-3: Cr maks. 0,25%, inne pierwiastki każdy maks. 0,05%, suma innych maks. 0,15%. Podwyższona zawartość Mn (do 1,0%) w porównaniu z 6061 (Mn maks. 0,15%) jest cechą wyróżniającą 6082 – poprawia odporność na korozję i rozdrabnia ziarno. Brak Cu (maks. 0,1%) odróżnia 6082 od stopów serii 2xxx i gwarantuje dopuszczenie do kontaktu z żywnością.
Źródło: EN 485-2:2018, Table – EN AW-6082 T6/T651. Wartości minimalne wymagane normą dla blach walcowanych. Cienkie blachy (≤ 6 mm) dostarczane w stanie T6, grubsze w T651.
Efekt grubości jest wyraźny dla 6082 powyżej 25 mm – spadek Rm i Rp0,2 wynika z wolniejszego chłodzenia rdzenia podczas hartowania, co skutkuje grubszymi wydzieleniami Mg₂Si i niższym umocnieniem wydzieleniowym. Przy wymaganiach krytycznych dla grubości > 40 mm zalecana weryfikacja wartości w ateście 3.1.
EN 485-2 nie normuje promieni gięcia dla 6082 T6/T651. Podane wartości opierają się na danych katalogowych producentów (Hydro Extrusion, Constellium) oraz normie DIN 8586. Materiał w stanie T651 jest sprężysty – należy uwzględnić sprężynowanie rzędu 5–10°.
Dla cienkich blach (2–6 mm) gięcie na zimno jest możliwe przy zachowaniu podanych promieni. Przy grubościach 15 mm i powyżej zalecane wyżarzenie do stanu O (~415°C/2h), gięcie, a następnie ponowne przesycenie i starzenie (T6). Alternatywnie – gięcie na ciepło w temperaturze 200–300°C.
Dane: EN 573-3, ASM Handbook Vol. 2, Smithells Metals Reference Book (8th ed.). Wszystkie wartości w 20°C, o ile nie zaznaczono inaczej. Wysoka przewodność cieplna (170–180 W/(m·K)) i elektryczna (≈43% IACS) wyróżniają 6082 na tle stopów serii 2xxx i 7xxx – istotne przy zastosowaniach w chłodnicach i szynach elektrycznych.
Objaśnienie skali:
1 – brak możliwości / brak przydatności technologicznej
2 – ograniczone zastosowanie, wymaga ściśle kontrolowanych środków ostrożności
3 – średnia przydatność (standardowe trudności obróbcze)
4 – dobra charakterystyka (zalecane do większości zastosowań)
5 – charakterystyka wybitna (materiał optymalizowany pod dany proces)
| Spadek wytrzymałości w strefie wpływu ciepła (HAZ) — po spawaniu Rm w HAZ spada do ~60–70% wartości materiału rodzimego. W obliczeniach konstrukcyjnych należy uwzględnić współczynnik redukcji wg EN 1999-1-1 (Eurocode 9). |
| Gięcie na zimno ograniczone dla grubości > 12 mm — przy grubościach powyżej 12 mm gięcie na zimno wymaga wyżarzenia lub gięcia na gorąco. Nierespektowanie tego ograniczenia grozi mikropęknięciami w strefie rozciąganej. |
| Efekt grubości powyżej 25 mm — Rm i Rp0,2 spadają przy wzroście grubości z powodu niejednorodności hartowania. Przy wymaganiach krytycznych weryfikować właściwości w ateście 3.1. |
| Maks. temperatura pracy ciągłej 150°C — powyżej tej temperatury możliwe przestarzenie (over-ageing) i nieodwracalny spadek wytrzymałości mechanicznej. |
| Korozja naprężeniowa (SCC) w środowiskach chlorkowych — choć 6082 jest odporniejszy niż 7xxx, w stężonych roztworach chlorków przy stałych naprężeniach rozciągających > 50% Rp0,2 możliwa korozja naprężeniowa. Unikać w środowiskach morskich bez powłoki ochronnej przy stałym obciążeniu. |
| Anodowanie twarde daje gorsze wyniki przy grubych powłokach (> 40 µm) — duże wydzieliny Mg₂Si mogą powodować defekty powłoki twardej. Dla zastosowań tribologicznych( występujące tarcie ) wymagających grubszych powłok preferować 6061 lub 7075. |
★ = najlepsza ocena w danej kategorii spośród porównywanych stopów. Dane wg EN 485-2:2018, EN 573-3:2019 oraz ASM Handbook Vol. 2.
Normy, tabele skrawalności i karty technologiczne. Zdobądź absolutną pewność, że wybierasz właściwy stop dla swojego projektu.
